Mứt sen trần là món quen vô cùng trong mâm cỗ bày Tết cúng gia tiên của người Hà Nội xưa.

Sen không chỉ cho hoa đẹp, hoa thơm mà các món ăn chế biến từ các thành phần của nó cũng là những món vô cùng thanh lành và bổ dưỡng. Đặc biệt, món mứt sen trần là một thứ không thể thiếu trong mâm cỗ bày Tết cúng gia tiên của người Hà Nội xưa. Đó cũng là một thức quà thanh quý để mọi người biếu nhau trong mỗi dịp đi xa về gần.

Nguyên liệu để làm mứt sen rất đơn giản, chỉ là hạt sen, đường kính và hương liệu (vani hoặc nước hoa bưởi) nhưng cách làm thì rất công phu và cầu kỳ nên đòi hỏi người thợ phải có một cái tâm nhẫn nại.

Một số chủ lò là người dân gốc làng Nành, Ninh Hiệp, Gia Lâm cho biết: nghề làm mứt sen là nghề truyền thống của quê hương họ. Mứt sen ngon là loại mứt phải được làm từ hạt sen tươi đã được thông tâm (nếu sót lại tâm sen màu xanh thì mứt sẽ bị đắng). Hạt thu hoạch của mùa mới chứ không phải hạt khô từ mùa trước. Tất nhiên không phải hạt khô không làm được mứt, chỉ là độ bở và ngon ngậy sẽ kém hơn thôi.

Những hạt sen đã được chọn lựa và rửa sạch sẽ rồi đem luộc chín tới, đủ độ mềm, không nứt, không vỡ nát. Luộc xong đem ủ đường trong khoảng 6-7 tiếng đồng hồ cho ngấm kỹ rồi đến công đoạn cầu kỳ nhất là sên mứt.

Sên mứt sen cũng không giống như sên mứt dừa, mứt bí hay một số các loại mứt khác là sên trong chảo. Bởi tiếp xúc nhiệt độ cao một cách trực tiếp như vậy sẽ khiến hạt sen dễ bị cứng lại và khô như rang vậy.

Cách sên giống như kiểu hấp hoặc đun cách thuỷ. Để nồi nước đường sôi lăn tăn bên dưới, đặt rổ hạt đã ủ lên trên cao một chút, vừa đun cho hơi nước bốc lên vừa rưới nước đường sanh sánh vào rổ hạt cho đến khi nào hạt sen thấm hết đường và trở nên vàng óng. Quá trình sên thường kéo dài khoảng ba giờ đồng hồ.

Cách làm mứt sen cầu kỳ, cách thưởng thức cũng thanh tao. Đưa một hạt mứt sen vào miệng cắn nhẹ, ta sẽ thấy vị ngọt ngào tan ra nơi đầu lưỡi. Đường kính ngọt sắc nhưng cũng không làm mất đi vị bùi béo của ngũ cốc trong hạt sen, không làm bay đi mùi hương bưởi dịu dàng. Ăn mứt sen rất hợp với uống nước trà, loại trà được ướp sen thì lại càng trọn vị. Những lúc đó người thưởng thức cảm thấy vô cùng thư thái như đứng trước ngan ngát của sóng sen Tây Hồ hay đắm mình trong hương hoa nồng nàn nơi vườn bưởi Phú Diễn.

Nếu bạn là người phương xa đến Hà Nội vào những ngày giáp Tết, hãy nhớ mua một vài hộp mứt sen, đó sẽ là một món quà xuân vô cùng ý nghĩa để biếu ông bà, cha mẹ.