• Thế kỷ VI (Thời Lý Nam Đế): Ba anh em nhà họ Trần (Trần Hòa, Trần Điện, Trần Điển) đến đây mở cửa hàng, cải tiến kỹ thuật chế tác và truyền nghề cho dân làng. 

• Thời phong kiến: Dân làng tôn vinh ba anh em họ Trần làm tổ nghề. Nhiều thợ giỏi của làng được triều đình triệu vào kinh thành để làm đồ trang sức, ngọc ngà. 

• Thời kỳ hoàng kim (Trước năm 1954): Khoảng 50% – 60% số hộ gia đình trong làng gắn bó với nghề kim hoàn, tạo ra các sản phẩm mang đậm phong cách Tràng An. 

Thăng trầm và khôi phục

• Giai đoạn suy thoái (1954 – 1972): Do cơ chế quản lý kinh tế mới và các hợp tác xã giải thể, nghề kim hoàn tại Định Công dần mai một và tưởng chừng biến mất hoàn toàn. 

• Công cuộc hồi sinh (Thập niên 1990 – nay): Nhờ tâm huyết của các nghệ nhân như dòng họ Quách, nghề đậu bạc truyền thống được khôi phục theo lối cha truyền con nối. Làng nghề nay đã được công nhận là nghề truyền thống Hà Nội, tiếp tục bảo tồn kỹ thuật cổ.

Kỹ thuật đậu bạc đỉnh cao: Nghệ nhân làng đậu bạc Định Công đã và đang kế thừa làng nghề truyền thống, đồng thời cho ra mắt nhiều sản phẩm đa dạng, đáp ứng được nhu cầu ngày càng lớn của thị trường tiêu dùng. Trong nhiều thế kỷ hình thành và phát triển, làng đậu bạc Định Công đã tạo nên những kỹ thuật riêng biệt mà chỉ có người trong làng mới hiểu biết được. Nhất là các sản phẩm đậu bạc được làm hoàn toàn bằng thủ công và luôn có nét đặc trưng riêng, thể hiện sự thông minh, khéo léo và óc sáng tạo của những người thợ tại đây.

Trong kỹ thuật đậu bạc đòi hỏi người làm phải có kỹ năng, tay nghề cao.

Ở làng nghề Định Công, có 4 kĩ thuật mà người thợ cần phải nắm chắc là trơn, đấu, chạm, đậu, cụ thể là:

• Trơn: Người thợ làm ra những đồ vàng bạc mà không cần chạm trổ, chỉ cần cườm và gò sao cho sản phẩm nhẵn, bóng và đúng với hình khối theo tiêu chuẩn.
• Đấu: Người thợ tiến hành lắp ráp các chi tiết thành sản phẩm hoàn chỉnh sao cho khớp và cân đối.
• Chạm: Người thợ tiến hành khắc, vẽ các hoa văn, họa tiết lên bề mặt sản phẩm.
• Đậu: Người thợ kéo khối vàng, bạc thành những sợi mảnh và nhỏ như sợi tóc và vẽ hoa văn, sau đó cuốn vào để trang trí cho các họa tiết cánh bướm, cánh hoa…
• Để hoàn thành một sản phẩm đậu bạc, những người thợ phải mất rất nhiều thời gian, thậm chí cả tháng trời với những thao tác vô cùng công phu, tỉ mỉ. Đầu tiên là nấu chảy bạc nguyên liệu thành các thanh, khi đổ thanh phải đều, trơn và không bị vón cục để khi cán không bị gãy, vỡ vụn. Sau đó, đưa các thanh bạc vào máy cán cho phẳng, mịn và không đứt đoạn. Đặc biệt, quá trình cán bạc phải được nướng thường xuyên cho bạc mềm.

• Cái nôi của nghề kim hoàn Việt Nam: Nơi đây tôn thờ ba ông tổ họ Trần (Trần Hòa, Trần Điện, Trần Điền) từ thời Lý Nam Đế thế kỷ VI. Thợ Định Công xưa cũng chính là những người tỏa ra kinh thành, góp phần lập nên phố Hàng Bạc ngày nay.

• Sự kiên nhẫn bám trụ của nghệ nhân: Trải qua nhiều thăng trầm và nguy cơ mai một, các nghệ nhân tâm huyết tại Đình làng Định Công vẫn miệt mài giữ lửa truyền thống, đưa sản phẩm vươn tầm quốc tế và được tôn vinh là nghề truyền thống tiêu biểu của Thủ đô.

3. Những trải nghiệm không thể bỏ lỡ khi đến làng nghề kim hoàn định công

• Chiêm bái Đền thờ Tổ nghề: Nơi thờ ba anh em họ Trần (Trần Hòa, Trần Điện, Trần Điển) – những người có công truyền dạy nghề kim hoàn từ thời Lý Nam Đế, để hiểu thêm về lịch sử của một trong “tứ trụ tinh hoa” làng nghề Thăng Long xưa. 

• Khám phá kỹ thuật “đậu bạc” độc đáo: Trực tiếp xem nghệ nhân kéo bạc thành những sợi nhỏ như sợi tóc hay sợi chỉ, sau đó xe tròn và uốn tỉ mỉ thành các hình hoa lá, bướm, phù dung vô cùng tinh xảo mà không hề lộ mối hàn. 

• Ghé thăm xưởng chế tác thủ công: Trò chuyện với các nghệ nhân bám nghề lâu năm (như xưởng của gia đình nghệ nhân tại khu vực đình làng) để lắng nghe những câu chuyện gìn giữ ngọn lửa nghề giữa lòng đô thị. 

• Mua sắm sản phẩm lưu niệm thủ công: Lựa chọn các tác phẩm trang sức (nhẫn, hoa tai, trâm cài) hoặc tranh đậu bạc độc quyền do chính tay thợ thủ công Định Công chế tác làm quà.

4. Giá trị văn hóa của làng nghề kim hoàn định công

• Nằm bên bờ sông Tô Lịch, làng nghề Định Công là một trong những làng nghề kim hoàn nổi tiếng của vùng đồng bằng Bắc Bộ, đồng thời là một trong tứ trụ tinh hoa của làng nghề Thăng Long xưa (cùng với làng dệt lĩnh Yên Thái, làng gốm Bát Tràng và làng đúc đồng Ngũ Xã).
• Nghề truyền thống đậu bạc Định Công cũng là một trong các nghề truyền thống của quận Hoàng Mai, là di sản phi vật thể của thành phố và đất nước, cần được giữ gìn và phát huy giá trị.
• Vinh dự hơn khi tháng 9/2024, Nghề truyền thống đậu bạc Định Công đã vinh dự được nhận Bằng công nhận danh hiệu “Nghề truyền thống Hà Nội nghề kim hoàn, đậu bạc Định Công”.
• Phó Chủ tịch UBND quận Hoàng Mai Đàm Tiến Thắng khẳng định, đây không chỉ là một dấu mốc quan trọng trong hành trình gìn giữ và phát triển nghề truyền thống của địa phương, mà còn là minh chứng cho sự nỗ lực, tâm huyết của các nghệ nhân, thợ kim hoàn và nhân dân phường Định Công. Nghề kim hoàn Đậu bạc đã có lịch sử hàng nghìn năm, gắn liền với những câu chuyện đầy tự hào về những người thợ tài hoa nơi đây.
• Để bảo tồn và phát triển nghề đậu bạc Định Công, hiện quận Hoàng Mai đã có những chính sách hỗ trợ thiết thực như mở lớp đào tạo nghề từ cơ bản đến nâng cao, tuyên truyền giáo dục về giá trị văn hóa của nghề tại các trường học trên địa bàn. Đồng thời, quảng bá sản phẩm qua các kênh thương mại điện tử để thu hút khách hàng trong nước và quốc tế.

• 

5. Gợi Ý Mua Quà Đặc Sản Hà Nội Sau Chuyến Đi

Sau khi khám phá làng lụa Vạn Phúc, nhiều du khách thường lựa chọn thêm những thức quà mang hương vị Hà Nội để dành tặng người thân và bạn bè.

Tại Cốm Mộc Lam, bạn có thể tìm thấy nhiều đặc sản truyền thống được chế biến từ những nguyên liệu tuyển chọn như cốm mộc non, bánh cốm, bánh chả nướng, chả cốm, sấu bao tử, ô mai, mứt sen trần và trà sen Tây Hồ. Các sản phẩm được đóng gói tinh tế trong hộp quà hoặc giỏ quà sang trọng, phù hợp làm quà biếu cá nhân, quà doanh nghiệp hay quà lưu niệm sau chuyến du lịch Hà Nội.

Không chỉ mang hương vị đặc trưng của Thủ đô, mỗi món quà còn chứa đựng câu chuyện về văn hóa, làng nghề và sự khéo léo của những người nghệ nhân, giúp người nhận cảm nhận trọn vẹn nét đẹp thanh lịch của đất kinh kỳ.

6. Kết Luận

Bằng tâm huyết và sự sáng tạo không ngừng, các nghệ nhân của làng đậu bạc Định Công đã và đang phát triển nghề đậu bạc lên một tầm cao mới, từ đó tìm lại chỗ đứng cho sản phẩm từng một thời vang bóng. Tâm huyết của những nghệ nhân đậu bạc làng Định Công là mở nhiều workshop, cũng như các lớp đào tạo ngắn hạn để truyền lửa nghề cho các thế hệ sau.